Doorrekening calculatierisico utiliteitsproject

De keuze

Een middelgrote aannemer (jaaromzet ~€30M) biedt op een utiliteitsproject van ~€8M. De calculator schat de kosten op €7,4M op basis van eenheidsprijzen en ervaring. De directie wil 5% marge en biedt €7,8M. De vraag is niet wat het project kost, maar hoe groot de kans is dat het geld kost, en welke biedstrategie dat risico het best beheert.

Het probleem met één getal

Die €7,4M is een inschatting, geen feit. De werkelijke kosten liggen in een bandbreedte. Elke kostenpost is apart doorgerekend op spreiding: materiaal, arbeid, onderaanneming en faalkosten. De analyse laat zien dat materiaalkosten veruit de grootste bandbreedte hebben, gedreven door staalprijzen die tientallen procenten per jaar kunnen bewegen. Dat is waar het risico zit, en waar mitigatie het meest oplevert.

Doorrekening

Met die kennis worden drie strategieën vergeleken. De derde richt zich specifiek op het materiaalrisico: een clausule die kostenstijgingen boven 5% doorbelast aan de opdrachtgever.

	Huidige bieding (€7,8M)	Met risico-opslag (€7,9M)	Met prijsescalatie-clausule (€7,8M)
Kans op positieve marge	70%	80%	75%
Verwachte marge	1,9%	3,2%	2,3%
Kans op verlies >€200K	12%	7%	6%
Verlies in het slechtste geval	−€581K	−€481K	−€377K

Wat dit verandert

De eerste reflex is een opslag. €100K erbij brengt de winstkans van 70% naar 80%, maar maakt de bieding minder concurrerend. De doorrekening laat zien dat dat niet nodig is. Het risico zit niet overal evenredig verspreid: materiaal veroorzaakt het grootste deel van de bandbreedte. Een prijsescalatieclausule pakt dat gericht aan. De biedprijs blijft €7,8M, maar het worst-case verlies daalt sterker dan met de opslag.

Dat is het punt. De calculatie zegt één getal. De doorrekening laat zien waar de variatie zit, en maakt het mogelijk om risico te drukken zonder concurrentiepositie in te leveren.